Biri sordu "Bir gün makinaların duyguları olacak mı?"
Hayır, olmayacak çünkü bu hiçbir amaca hizmet etmez.
Bununla ne demek istediğimi anlatacağım.
Araba kazasi gecirmis bir kadin dusunun:
çocukları arabanın arkasında, araba ters dönmüş,
benzin sıcak motora doğru akmaya başlamış,
ve araba infilak edecek.
Kadın derse ki "Aman allahım, çocuklarım arabada sıkıştı,
araba alev alacak; patlayacak.
Umarım birileri yardıma koşar."
Ya da kadın bir odun alıp, camları kırıp, çocukları dışarı çıkarır,
işte bu duyguların aksiyona dönüştürülmesidir.
Duygunun kendisiyle değil;
onunla ne yaptığınızla ilgileniyoruz.
Eğitildik mi?
Sanırım şunu diyebilirim:
İnsanların çoğu çocuk yetiştirmeyi bilmiyor.
Şahsen kendi oğlumla iletişim kurmak istemiştim,
o zaman sadece birkaç aylıktı.
Bunlar dili kullanarak iletişim kuramayacağınız zamanlardır.
Daha beşiğindeydi, ve ben beşiğin bir kenarına sarı
bir top koydum, gerçek bir top.
Bebek bunu gördü. Ucu dışarıdaydı, eliyle kavradı.
Kavradığında, beşiğin üstündeki ışıklar daire şeklinde yanmaya başladı,
o da topu bıraktı. Işıklardan o kadar memnun olmuştu ki topu
bıraktı [ağlama sesleri] ve yeniden başladı, çünkü ışıklar durmuştu.
Niye durduğunu bilmiyordu. Ancak topu altı sefer kavradıktan sonra,
anladı ki top ışıkları yakıyordu.
Bunu kavradiktan sonra,
başka renkte bir topu beşiğin diğer ucuna koydum
o emekleyerek, konuşmadan önce,
hemen uzandı ve topu kavradı
ama tavanda ışıklar yanmadı. Yukarı baktı,
ama bu sefer de duvardaki ışıklar aşağı yukarı hareket etti. Görüyor musunuz?
Yani, bunun tavan ışıklarını kontrol ettiğini; ötekinin de
duvar ışıklarını kontrol ettiğini biliyordu.
Üç dört aylık olduğunda artık altı ışık paneli vardı.
Altını ıslattığında, bir tanesini sıkıyordu,
annesi gelip altını değiştiriyordu.
Başka bir deyişle,
çocuklar gerçekten dünyanın nasıl işlediğini bilmek istiyorlar.
Çocuklar herşeyi bilmek istiyorlar,
ve biz onlara 'Jack ve Fasulye Sırığı' ile Mickey Mouse Klubu'nu veriyoruz.
Çocuklar vücudun nasıl çalıştığını öğrenmeye gerçekten hazırlar.
Kalbin kanı nasıl pompaladığını bilmek istiyorlar....
Aileler böyle şeyleri bilmiyorlar.
Yani, "Kendi çocuklarımızı kendimiz mi eğitmeliyiz?" dediğinizde
bunu yapamazsınız, kendiniz eğitimli olmadığınız sürece.
"Bir okul açan, bir hapishane kapatır." - Victor Hugo
Biliyor musunuz, bir rahip bana dedi ki
"Sana inanmıyorum. Aynı evde yasayan iki kişi tanıyorum.
Biri rahip oldu, diğeri gangster.
Eğer ortam herşey ise, bu fark nasıl ortaya çıkıyor?"
Dedim ki, "Bir çocuğa diğerinden farklı davrandığın dakika,
farkı elde edersin."
"Ödemeyi okul sahibine yapıyorum, ama çocuğumu eğiten okul çocukları oluyor." - Ralph Waldo Emerson
Çocuklara Sinderella'yı, sahtelikleri veriyorsunuz,
sonra dürüst olmalarını söylüyorsunuz. Çocuklara dürüst olmalarını her zaman söylüyorsunuz.
"Bebekler nereden geliyor?" dediklerinde
"Leylekler getirdi." diyorsunuz. Bu bir yalandır.
"Baba, noel baba her bacadan girer mi?" diye sorduklarinda,
"Evet" diyorsunuz. Bu bir yalandır.
Ve çocuklara böyle yalan soyleyip, sonra da dürüst olmalarını söylüyoruz.
Biliyor musunuz, herşey hakkında yalan söylüyoruz, neredeyse herşey.
İçinde yaşadığımız dünya böyle işte.
Tamamiyla sacmalik!
Bu bir küfür değil. Gercekten böyle!
Yani, eğer gerçekten daha iyi bir dünya istiyorsanız,
suçluları, sanatçıları, büyük ressamları ortaya cikaran
hangi şartlardır, bilmek zorundasınız.
Bir gangsteri yada rahibi meydana getiren icinde bulundugu ortamdır.
"İnsan aklı, bir kez yeni bir fikirle esnediğinde, artık orijinal boyutuna geri dönmez." - Oliver Wendell Holmes Jr.
Bir grup psikoloğa gittim ve sordum;
"İnsan doğası gibi bir şeye inanıyor musunuz?"
"Evet" dediler. "Bir tanesi kıskançlıktır."
"Bana kıskançlığın ne olduğu hakkında bir fikir verin." dedim.
Karşımdakini anlamaya çalışırken bunu hep yaparım.
Dedi ki "Kedimi tutup kucağıma aldığımda, köpeğim hırıldıyor.
Kıskançlık derken bunu kastediyorum."
"Öğren, kıyasla, bulguları topla." - Ivan Petrowitsch Pawlow
Dedim ki "Size yaptığım bazı deneyleri göstereceğim."
Bir köpek ve bir kedi aldım. Her zaman çokça köpek ve kedilerim
rakunlarım ve çeşitli hayvanlarım vardı, onların davranışlarıyla ilgileniyorum.
"Maymun ile uygar insan arasındaki eksik bağlantıyı buldum:
biziz." - Konrad Lorenz
Köpeğe taze ciğer verdim - az bişey - sonra kediyi kucağıma aldım.
Bunu 20 sefer yaptım, sonra kediye her uzandığımda,
köpek kuyruğunu sallıyordu.
Yani, eğer bu yaradılıştansa, halen hırıldaması gerekirdi. Anlıyor musunuz?
Eğer şartlandırmadansa, kediyi elime aldığımda kuyruğunu sallamazdı.
"Kuluçka makinasından çıkan kazlar
yumurtadan çıktıktan sonraki 13-16 saatlik 'kritik donemde'
gördükleri hareket eden ilk uygun uyarani takip ederler."
- Konrad Lorenz, "Uygar İnsanın Sekiz Ölümcül Günahı"
"Bir köpek yada bir kurt avını yakalamak için, öyle şeyler yapacaktir ki
farklı şartlar altında, bu hareketlerden sakinacaklardir:
çalılıkların arasından koşmak, soğuk suya atlamak
ve normalde onları korkutan risklerle karşı karşıya kalmak.
Tüm bu önleyici mekanizmalar, öğrenme mekanizmalarının
etkileri karşısında karşıtağırlık rolü oynar.
"Organizma, ödemeye değmeyecek bir bedeli ödemeyi kabul edemez."
"Daha dikkatli bir inceleme gösteriyor ki bu varlıklar sadece birbirine zarar vermemekle kalmıyorlar,
çoğunlukla bir çıkar grubu oluşturuyorlar.
Açıkça belli ki bir yırtıcı, onun avını oluşturan
türlerin, hayvan yada sebze, hayatta kalmasıyla
derinden ilgileniyor.
Nadir rastlanan şey değildir, av olan türler
avcı olan türlerden belli faydalar sağlamaktadır."
"İnsan ekolojisinin hızını belirleyen şey kendisinin teknolojik ilerlemesidir.
Bu pozitif geri bildirim mekanizmalarıyla yönetilir,
bunlar davranışı azaltmak yerine teşvik etmeye
meyilli mekanizma olarak bilinir.
Belirli bir pozitif geri bildirim çeşidi
aynı türün bireyleri kendi aralarında rekabet haline girdiklerinde vuku bulur.
Birçok hayvan türü için, ortam faktörleri
türiçi doğal seçilimin (ayıklanmanın) felakete yol açmasını önler.
Ama buna benzer
sağlıklı düzenleyici etkiyi insanın kültürel gelişiminin kendisi
uzerine uygulayan öyle bir güç yoktur; insanın kendisini çevreleyen doğaya dair
gittikçe derinleşen bilgisinden tutun, teknolojik, kimyasal ve tıbbi gelişimine kadar,
elde ettiği tüm avantajlar, insan çilesini
dindirmesi gerekenmiş gibi gözüken tüm bunlar....
esasında bunun yerine insanlığın yıkımını destekleme meyilindedir."
Öte yandan.....
"İnsanlığın arzularına her açıdan
uyum sağlayan tamamen yeni bir ekoloji ,
teorik olarak, insan müdahalesi olmasaydı
var olabilecek bir ekoloji kadar dayanıklık gösterebilirdi."
(Carl Sagan) Baştan beri avareydik.
Meyveler ve tohumlar olgun iken, biz oradaydık.
Sürüleri kendi yıllık göçlerinde takip ettik.
Taze etten hoşlandık. İşbirliği içindeki birkaçımız,
yalnız avlanan çoğumuzun başaramayacağını başardı.
Tek başımıza başarmayı hayal etmek, yerleşmek kadar gülünçtü.
Birlikte çalışarak, çocuklarımızı aslanlar ve sırtlanlardan koruduk.
Onlara ihtiyaçları olacak becerileri ve aletleri öğrettik.
O zaman da şimdiki gibi, teknoloji hayatta kalmamızın anahtarıydı.
Birçok dünyada var olmak tanıdık bir gelişim olarak algilanabilir.
Yeni oluşmuş bir gezegen kendi yıldızı etrafında uysallıkla döner.
Yaşam yavaşça oluşur.
Varlıkların kaleidoskopik oluşumu evrimleşir.
Zeka ortaya çıkar ve hiç olmazsa belli bir noktaya kadar,
muazzam bir hayatta kalma değeri bahşeder........ Ve sonra teknoloji icat edilir.
Doğa kanunları gibi şeylerin varlığı,
ve bunların deneylerle doğrulanabileceği,
ve bu kanunların bilgisinin aynı zamanda daha önce görülmemiş boyutlarda
hem canları kurtarmaya hem de almaya yarayabileceği kafalarına dank eder.
Bilim, kabul ederler ki, muazzam güçler bahşetmektedir.
Bir çırpıda dünyayi değiştiren icatlarda bulunurlar.
Gezegen uygarlıklarının bazıları kendi yollarını uçtan uca görürler,
nelerin yapılıp nelerin yapılmaması gerektiği konusunda sınır koyarlar
ve tehlikeli zamanları güvenli şekilde atlatırlar.
Diğerleri, o kadar şanslı yada açıkgözlü olmayanlar, telef olurlar.